Rumunia
 |
| Flaga i godło Rumunii |
| podstawowe informacje |
| Pełna nazwa | Republika Rumunii (Republica România) |
| Państwa sąsiadujące | Ukraina, Węgry, Mołdawia, Bułgaria, Serbia |
| Język urzędowy | rumuński |
| Stolica | Bukareszt |
| Niepodległość | 09.05.1877 – od Imperium Osmańskiego |
| Hymn narodowy | Deşteaptă-te, române (Przebudź się, Rumunie) – sł. Andrei Mureşan, muz. Anton Pann, pierwsze wykonanie: 1848 w Râmnicu Vâlcea |
| Strefa czasowa | lato: UTC+3, zima: UTC+2 |
| Waluta | lej (RON) – 1 USD = 3,33 RON; 1 EUR = 4,29 RON; 1 lej = 100 bani |
| Domena internetowa | .ro |
| Wyróżnik samoch. | RO |
| Numer kierunkowy | +40 |
| Dni świąteczne |
|
| Podział adm. | 8 regionów rozwoju (regiuni de dezvoltare) => 41 okręgów (judeţe) oraz miasto Bukareszt => 2686 gmin wiejskich i 265 gmin miejskich |
| Członkostwo | Unia Europejska (od stycznia 2007) |
| Rezydencja Rady UE | lipiec – grudzień 2019 |
| terytorium | |
| Powierzchnia | 238 391 km2 |
| Rzeźba terenu | Większość terytorium kraju zajmują wyżyny i góry Karpaty z pasmami Gór Fogaraskich, Sybińskich i Zachodniorumuńskich. Na południu kraju przeważają niziny, a w centralnej i północnej części kraju dominują wyżyny z największą Wyżyną Transylwańską. Karpaty Południowe stanowią klimatyczną oraz kulturowo-historyczną barierę pomiędzy Siedmiogrodem a Wołoszczyzną. Przez centralną część gór przełamuje się głęboką doliną Aluta, używana od wieków jako droga z Siedmiogrodu na Wołoszczyznę. |
| Najwyższy punkt | Moldoveanu – 2 544 m n.p.m. |
| Najniższy punkt | Morze Czarne – 0 m n.p.m. |
| Ważniejsze rzeki | Największą rzeką Rumunii jest Dunaj. Na terenie Rumunii Dunaj na długości 1075 km. Ta rzeka wyznacza odcinki graniczne granice z Serbią-230 km, Bułgarią-471 km, a 91 km z Mołdawią i Ukrainą. Aby skrócić drogę z Dunaju do Morza Czarnego w latach 70. XX wieku przekopano Kanał Dunaj-Morze Czarne z Cernavodă do Konstancy. Na górskich odcinkach rzek są dobre warunki do budowy elektrowni wodnych. Najdłuższe rzeki Dunaj (Dunăre) 2 850 (1 075), Cisa (Tisa) 1 358 (b.d.), Marusza (Mureş) 883 (761), Prut 967 (742), Aluta (Olt) 736, Seret (Siret) 726 (559) |
| Ciekawostki | W Karpatach Rumuńskich znajduję się ciekawostka geologiczna, góra zbudowana z soli w miejscowości Slanic gdzie utworzono uzdrowisko wykorzystujące miejscową solankę. |
| ludność | |
| Liczba ludności | 22 245 000 (lipiec 2008) |
| Gęstość zaludnienia | 91 osób/km2 |
| Struktura etniczna | Rumuni (89,5%), Węgrzy (6,6%), Romowie (2,3%), Ukraińcy (0,3%), Niemcy (0,3%), Rosjanie (0,2%), Turcy (0,2%), inni (0,4%) |
| Wyznania | prawosławni (87%), protestanci (6,8%), katolicy (5,6%), inni (0,6%) |
| Największe miasta |
|
| ustrój | |
| Ustrój | system mieszany prezydencko-parlamentarny |
| Konstytucja | uchwalona 21 listopada 1991 r., przyjęta w referendum przeprowadzonym 8 grudnia 1991 r., zmodyfikowana w referendum konstytucyjnym 18-19 października 2003 r. |
| Wł. ustawodawcza | dwuizbowy parlament izba niższa: Izba Deputowanych (Camera Deputaţilor) = obecnie 334 deputowanych wybieranych na czteroletnią kadencję izba wyższa: Senat (Senate) = obecnie 137 senatorów wybieranych na czteroletnią kadencję |
| Wybory do parlam. | ostatnie wybory – 30 listopada 2008 r. |
| Ordynacja wyborcza | system mieszany proporcjonalno-większościowy. Mandaty rozdzielane są w pierwszej kolejności na kandydatów, którzy w głosowaniu większościowym otrzymają ponad 50% głosów. Tam, gdzie nie ma zwycięzcy i pozostałe miejsca zostają przydzielone według metody proporcjonalnej. Gdy trzeba, są przydzielane miejsca nadmiarowe. Próg wyborczy: 5% lub zwycięstwo w przynajmniej sześciu okręgach jednomandatowych w przypadku Izby Deputowanych lub trzech w przypadku Senatu. W rumuńskim parlamencie 18 mandatów jest zarezerwowane dla przedstawicieli mniejszości narodowych. |
| Partie w parlamencie | Partia Liberalno-Demokratyczna (Partidul Democrat-Liberal – PDL) – ID: 115 mandatów, Sen.: 51 mandatów Sojusz FSD+PC (Alianţa PSD+PC) – ID: 114 mandatów, Sen.: 49 mandatów Partia Narodowo-Liberalna (Partidul Naţional Liberal – PNL) – ID: 65 mandatów, Sen.: 22 mandaty Węgierska Demokratyczna Unia w Rumunii (Uniunea Democrată Maghiară din România – UDMR) – ID: 22 mandaty, Sen. 9 mandatów Partie mniejszości narodowych – ID: 18 mandatów |
| Wł. wykonawcza | prezydent i rząd |
| Prezydent | wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję (wcześniej czteroletnią), z prawem jednej reelekcji. Jeżeli w pierwszej turze żaden z kandydatów nie uzyska połowy ważnych głosów, do drugiej tury przechodzi dwóch z najlepszym wynikiem. Prezydenta może odwołać Izba Deputowanych, po przeprowadzeniu ogólnokrajowego referendum. Taka sytuacja miała miejsce w kwietniu 2007 roku. Przeciwko prezydentowi Traianowi Basescu w parlamencie przeprowadzono procedurę impeachmentu, jednak prezydent wygrał w referendum przeprowadzonym 19 maja 2007 roku uzyskując 74% poparcia. Oprócz funkcji reprezentacyjnej prezydent może wydawać dekrety. Desygnuje premiera i powołuje rząd, mianuje kandydatów na stanowiska państwowe. Odwołuje się do decyzji narodu w ważnych sprawach samodzielnie wyznaczając referendum. Pozostałe akty jego władzy wymagają współdziałania z rządem. Ostatnie wybory odbyły się 29 listopada i 12 grudnia 2004 r. Kolejne wybory zaplanowano na listopad 2009 roku. |
| Rząd | Premiera desygnuje prezydent, zatwierdza Izba Deputowanych. Ministrów powołuje prezydent na wniosek premiera po uzyskaniu wotum zaufania z parlamentu. Rząd odpowiada za swoją działalność przed Radą Narodową |
| Wł. sądownicza | niezawisłe sądy. Organem badającym zgodność aktów prawnych z konstytucją jest Trybunał Konstytucyjny. |
| Samorządy | Wybierane na czteroletnią kadencję. Ostatnie wybory odbyły się 1 i 15 czerwca 2008 r. |
| Parlament Europejski | Rumunia posiada 35 eurodeputowanych, wybieranych, jak w całej Unii, na pięcioletnią kadencję – ostatnie wybory odbyły się 13 czerwca 2004 r. |
| władze | |
| Prezydent | Traian Basescu – wybrany 13 grudnia 2004 r., urząd objął 20 grudnia 2004 r., |
| Premier | Emil Boc – desygnowany 15 grudnia 2008 r., uzyskał wotum zaufania 22 grudnia 2008 r. |
| Przew. Parlamentu | Roberta Alma Anastase, wybrana 19 grudnia 2008 r. |
| gospodarka | |
| PKB | 2006: 113 226 mld USD, szac. 2008: 136 674 mld USD |
| PKB/osobę | 2006: 5 232,49 USD, szac. 2008: 6 338,05 USD |
| Giełda | Bursa de Valori Bucuresti – Bucarest Stock Exchange Główny indeks giełdowy: BET |
| Surowce mineralne | Stosunkowo bogate i różnorodne surowce mineralne. Głównym obszarem ich występowania są Karpaty i Wyżyna Siedmiogrodzka. Są to: ropa naftowa (największe wydobycie w Europie po WNP), gaz ziemny, węgiel brunatny i kamienny, mangan, żelazo, miedź, sól kamienna, cynk i ołów oraz złoto. |
| Przemysł | Duże, oparte na przestarzałych, ekstensywnych technologiach zakłady przemysłowe, usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie gór. Hutnictwo u podnóży gór Banackich i Poiana Rusca (Reşiţa, Oţelu-Roşu, Nadrag). Wielkie rafinerie w rejonach wydobycia ropy – koło Ploieşti oraz w rejonie Bacău i Oneşti. Duże zakłady celulozowe znajdują się w Suczawie i Piatra Neamţ, a zakłady przetwórstwa drewna – w rejonie źródłowej części doliny Maruszy (Gheorgheni, Gălăutaş) oraz w Vatra Dornei. Istotnym elementem przemysłowym w krajobrazie stały się także elektrownie wodne. Do największych należą: w Karpatach Wschodnich elektrownia i zapora Bicaz na Bystrzycy, a w Karpatach Południowych – Vidraru na górnym Ardżeszu. Różnorodny przemysł – głównie maszynowy, włókienniczy i spożywczy – reprezentują duże miasta u podnóży Karpat i w Siedmiogrodzie: Braşov (samochody terenowe Aro), Sibiu czy Piteşti (samochody osobowe Dacia) oraz Cluj-Napoca i Târgu Mureş. Główne ośrodki przemysłowe Rumunii leżące poza terenami podgórskimi to przede wszystkim większe miasta Wołoszczyzny i Mołdawii z Bukaresztem na czele, gdzie reprezentowane są praktycznie wszystkie podstawowe gałęzie gospodarki. Z innych ciekawszych można wymienić znane również poza Rumunią fabryki środków transportu (lokomotywy, wagony) w Krajowej (Craiova) i Aradzie, hutę i fabrykę maszyn budowlanych w Brăila czy stocznie w Gałaczu (Galaţi) i Konstancy. |
| Rolnictwo | Rolnictwo rumuńskie dźwiga się w ostatnich latach po dziesięcioleciach kolektywizacji i ekstensywnej, mało wydajnej gospodarki. Gleby – szczególnie na wyżynie Mołdawskiej, a także na naddunajskich nizinach i wyżynie Siedmiogrodzkiej, należą do urodzajnych. W strukturze upraw przeważa kukurydza i pszenica oraz rośliny oleiste (słonecznik) i winna latorośl (słynne wina Cotnari, Murfatlari i Târnava). Uprawia się niewielkie ilości żyta i ziemniaków. W górach dominuje wciąż tradycyjna gospodarka pasterska, której Rumunia jest ojczyzną w skali całych Karpat. Pasterstwo owiec i bydła, a także koni i trzody jest prowadzone w większości grup górskich, gdzie występują znaczne połacie hal i łąk. |
| Turystyka | Rumunia jest krajem bardzo atrakcyjnym turystycznie. Ciekawe krainy historyczne, wspaniałe zabytki i komunikacja i utrzymanie w przystępnej cenie spowodowały spory napływ turystów do Rumunii. |
Opublikowano: 29-12-2010
- Żaden użytkownik nie skomentował tego artykułu
Zaloguj się aby móc dodawać komentarze!