Litwa
 |
| Flaga i herb Litwy |
| podstawowe informacje |
| Pełna nazwa | Republika Litewska – Lietuvos Respublika |
| Państwa sąsiadujące | Rosja, Łotwa, Białoruś, Polska |
| Język urzędowy | litewski |
| Stolica | Wilno |
| Niepodległość | 16 lutego 1918 r. – proklamowanie niepodległej Litwy 11 marca 1990 r. – proklamowanie niepodległości od ZSRR 17 września 1991 r. – Litwa zostaje członkiem ONZ |
| Hymn narodowy | Tautiška Giesmė (Pieśń Narodowa) – słowa i muzyka: Vincas Kudirka (1898) |
| Strefa czasowa | lato: UTC+3, zima: UTC+2 |
| Waluta | lit (LTL) – 1 USD = 2,67 LTL; 1 EUR = 3,45 EEK; 1 lit= 100 centów |
| Domena internetowa | .lt |
| Wyróżnik samoch. | LT |
| Numer kierunkowy | +370 |
| Dni świąteczne |
|
| Podział adm. | 10 okręgów (apskritys) => 60 gmin (savivaldybės) |
| Członkostwo | Unia Europejska (od maja 2004 r. ) |
| Rezydencja Rady UE | lipiec-grudzień 2013 |
| terytorium | |
| Powierzchnia | 65 200 km2 |
| Rzeźba terenu | Ukształtowanie powierzchni nizinne, o rzeźbie polodowcowej, średnia wysokość 99 m n.p.m. Wybrzeże morskie jest przeważnie niskie i wyrównane, wnętrze kraju zaś nizinne z licznymi formami polodowcowymi. Przeważają równiny moreny dennej, pojeziorno-lodowcowe i sandrowe z wydmami śródlądowymi. W zachodniej części Wysoczyzna Żmudzka (wysokość do 234 m), na południowym wschodzie (na pograniczu z Białorusią) Pojezierze Litewskie (Wileńskie) rozdzielone dolinami Niemna i jego dopływu Wilii na 3 oddzielne wzniesienia, Sudawskie, Dżukijskie i Auksztockie. Wąski pas pobrzeża nad Zalewem Kurońskim, odgrodzony od Morza Bałtyckiego Mierzeją Kurońską z wielkimi wałami wydm, na południu delta Niemna. |
| Najwyższy punkt | Aukštojo kalnas (Wysoka Góra) 293 m n.p.m. |
| Najniższy punkt | Bałtyk – 0 m n.p.m. |
| Ważniejsze rzeki | Niemen – (w granicach Litwy 469 km), jego dorzecze zajmuje prawie 70% powierzchni kraju – wraz z dopływami: Wilią, Niewiażą, Dubisą, oraz górny bieg Windawy. Najdłuższą rzeką płynącą w całości na terytorium Litwy jest rzeka Święta, o długości 246 km. Na Litwie znajduje się łącznie ok. 6 tys. jezior, które zajmują ok. 914 km², czyli 1,4% powierzchni kraju. Najwięcej jezior znajduje się na Nizinie Wilejsko-Żejmiańskiej, głównie pochodzenia polodowcowego. Największe jezioro to Dryświaty (Drukšiai) (przy granicy z Białorusią), najgłębsze: Tauragnas (maksymalna głębokość 60,5 m), najdłuższe (typu rynnowego) to Asveja o długości 30 km. |
| Ciekawostki | Parki narodowe zajmują ok. 11,5% kraju. |
| ludność | |
| Liczba ludności | 3 350 100 (lipiec 2008) |
| Gęstość zaludnienia | 52 osób/km2 |
| Struktura etniczna | Litwini (83,4%), Polacy (6,7%), Rosjanie (6,3%), Białorusini (1,2%), Ukraińcy (0,6%), inni (1,8%) |
| Wyznania | katolicy (79,0%), bezwyznaniowcy (9,5%), nieokreśleni (5,3%), prawosławni (4,0%), ewangelicy (0,8%), muzułmanie (0,8%), inni (0,6%) |
| Największe miasta |
|
| ustrój | |
| Ustrój | demokratyczna republika parlamentarna |
| Konstytucja | przyjęta w referendum 25 października 1992 r., uchwalona 6 listopada 1992 r. |
| Wł. ustawodawcza | jednoizbowy parlament Sejm (Seimas) = 141 posłów wybieranych na czteroletnią kadencję |
| Wybory do parlam. | w roku wyborczym w drugą niedzielę października, ostatnie wybory: 12 października 2008 r. |
| Ordynacja wyborcza | system mieszany: 71 posłów wybieranych w okręgach jednomandatowych; 70 posłów wybieranych w systemie proporcjonalnym z jednego okręgu wielomandatowego, próg wyborczy 5%; aby wybory były ważne, frekwencja musi przekroczyć 25% |
| Partie w parlamencie | Związek Ojczyzny – Litewscy Chrześcijańscy Demokraci (Tėvynės sąjunga – Lietuvos krikščionys demokratai – TS-LKD ) – 45 mandatów Litewska Partia Socjaldemokratyczna (Lietuvos socialdemokratų partija – LSDP) – 25 mandatów Partia Odrodzenia Narodowego (Tautos prisikėlimo partija – TPP) – 16 mandatów Porządek i Sprawiedliwość (Tvarka ir teisingumas – TiT) – 15 mandatów Ruch Liberalny Republiki Litewskiej (Lietuvos Respublikos Liberalų sąjūdis – LRLS) – 11 mandatów Partia Pracy (Darbo Partija – DP) – 10 mandatów Związek Liberałów i Centrum (Liberalų ir centro sąjunga – LiCS) – 8 mandatów Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (Lietuvos lenkų rinkimų akcja – LLRA) – 3 mandaty Litewski Ludowy Związek Chłopski (Lietuvos valstiečių liaudininkų sąjunga – LVLS) – 3 mandaty Nowy Związek (Socjalliberałowie) (Naujoji sąjunga (socialliberalai) – NS) – 1 mandat niezależni – 4 mandaty |
| Wł. wykonawcza | prezydent i rząd |
| Prezydent | Wybierany w powszechnych wyborach na pięcioletnią kadencję, możliwa jedna reelekcja. Desygnuje premiera i na jego wniosek powołuje ministrów. Prezydent może wydawać dekrety, które wymagają kontrasygnaty premiera lub właściwego ministra. W szczególnych przypadkach może być odwołany przez Sejm w drodze impeachmentu. Ostatnie wybory prezydenckie odbyły się 13 i 27 czerwca 2004 r. |
| Rząd | Odpowiada za swoją działalność przed Sejmem, który w każdej chwili może przegłosować wotum nieufności dla całego rządu, bądź dla poszczególnych ministrów (większością połowy posłów). |
| Wł. sądownicza | niezawisłe sądy Sąd Konstytucyjny– odpowiada za zgodność przepisów prawa z konstytucją |
| Samorządy | Rady samorządowe w miastach, okręgach i gminach. Ostatnie wybory: 25 lutego 2007 r. |
| Parlament Europejski | Litwa posiada 13 eurodeputowanych, wybieranych, jak w całej Unii, na pięcioletnią kadencję – ostatnie wybory odbyły się 13 czerwca 2004 r. |
| władze | |
| Prezydent | Valdas Adamkus– wybrany 4 stycznia 1998 r., urząd objął 26 lutego 2008 r., ponownie wybrany 27 czerwca 2004 r. (po odsunięciu od władzy Rolandasa Paksasa), urząd objął 12 lipca 2004 r. |
| Premier | Andrus Kubilius – desygnowany 28 października 1999 r., zatwierdzony 3 listopada 1999 r., ponownie desygnowany 20 listopada 2008 r., zatwierdzony 9 grudnia 2008 r. |
| Przew. Parlamentu | Arūnas Valinskas, wybrany 17 listopada 2008 r. |
| gospodarka | |
| PKB | 2007: 38,86 mld USD, szac. 2008: 47,75 mld USD |
| PKB/osobę | 2007: 11 514 USD, szac. 2008: 14 456 USD |
| Giełda | Vilnius Stock Exchange – część OMX Baltic Exchange. Główny indeks giełdowy: OMX Vilnius. |
| Surowce mineralne | Litwa posiada niewiele własnych bogactw naturalnych – jest zasobna głównie w złoża torfu, żwiru, dolomitu, anhydrytu i bursztynu. |
| Przemysł | Przemysł litewski cierpi na brak własnych surowców mineralnych, gospodarka paliwowo-energetyczna jest oparta na surowcach importowanych, uzależniona od importu ropy naftowej i gazu ziemnego z Rosji. Lasy dostarczają surowca dla przemysłu drzewnego i papierniczego. Od 1984 roku czynna jest Ignalińska Elektrownia Atomowa, dostarczająca ok. 80% produkcji energii elektrycznej kraju (planowane zamknięcie w latach 2013-2015. Główne gałęzie przemysłu przetwórczego: to przemysł spożywczy, lekki (włókienniczy, dziewiarski), hutniczy, elektryczny, maszynowy i elektrotechniczny, materiałów budowlanych, chemiczny, drzewny, petrochemiczny – zakłady rafineryjno-petrochemiczne w Możejkach „Mažeikių Nafta”. Rozwinięte rzemiosło (wyroby z bursztynu, ceramika). |
| Rolnictwo | Rolnictwo wyspecjalizowało się głównie w produkcji mleka i mięsa. W kraju przeważają małe i bardzo małe gospodarstwa rolne, istnieje ok. 240 000 gospodarstw rolnych o przeciętnej wielkości 6 hektarów. Grunty orne zajmują 45% powierzchni kraju, łąki i pastwiska 9%, lasy ok. 32%. Uprawia się głównie zboża (jęczmień, pszenica, żyto i kukurydza), buraki pastewne, buraki cukrowe, ziemniaki i len, hoduje się bydło i trzodę chlewną; rybołówstwo. |
| Turystyka | Bardzo dynamicznie rozwijająca się branża turystyczna oferująca wysoki poziom obsługi przyjeżdżających. Szczególnym zainteresowaniem oprócz miast (Wilno, Kowno, Kłajpeda) cieszą się czyste regiony wiejskie i litewskie uzdrowiska (np. Druskienniki). |
Opublikowano: 29-12-2010
- Żaden użytkownik nie skomentował tego artykułu
Zaloguj się aby móc dodawać komentarze!