Estonia
 |
| Flaga i herb Estonii |
| podstawowe informacje |
| Pełna nazwa | Republika Estońska – Eesti Vabariik |
| Państwa sąsiadujące | Rosja, Łotwa |
| Język urzędowy | estoński |
| Stolica | Tallinn |
| Niepodległość | 24 lutego 1918 r. – proklamowanie niepodległości 20 sierpnia 1991 – rozpad ZSRR |
| Hymn narodowy | Mu Isamaa (Moja rodzinna ziemia) – słowa: Johann Voldemar Jansen, melodia zapożyczona z hymnu Finlandii autorstwa Friedricha Paciusa, prawykonanie 1869 r. |
| Strefa czasowa | lato: UTC+3, zima: UTC+2 |
| Waluta | korona estońska (EEK) – 1 USD = 11,40 EEK; 1 EUR = 15,64 EEK; 1 korona = 100 senti |
| Domena internetowa | .ee |
| Wyróżnik samoch. | EST |
| Numer kierunkowy | +372 |
| Dni świąteczne |
|
| Podział adm. | 15 prowincji (maakond) => 227 gmin, w tym 33 gminy miejskie (linn) i 194 gminy wiejskie (vald) |
| Członkostwo | Unia Europejska (od maja 2004) |
| Rezydencja Rady UE | styczeń-czerwiec 2018 |
| terytorium | |
| Powierzchnia | 45 226 km2 |
| Rzeźba terenu | W skład Estonii wchodzi ponad 1500 wysp i wysepek w Zatoce Ryskiej (największe Sarema i Hiuma) o łącznej powierzchni 4,2 tys. km² (9,2% powierzchni kraju). Zachodnie wybrzeże silnie rozczłonkowane, niskie, północne – wysokie i strome. Większość obszaru stanowią tereny nizinne (średnia wysokość 50 m). Rzeźba polodowcowa. W północno-wschodniej części wysoczyzna Pandivere (wys. do 166 m), na południu i południowym-wschodzie wzniesienia Sakala, Otepää i Haanja (do 318 m). |
| Najwyższy punkt | Suur Munamägi 318 m n.p.m. |
| Najniższy punkt | Bałtyk – 0 m n.p.m. |
| Ważniejsze rzeki | Gęsta sieć rzeczna, zwłaszcza w południowej części, główne rzeki: Narwa, Ema, Parnawa; ponad 1000 jezior (ok. 5% powierzchni kraju), największe Pejpus (graniczne z Rosją). |
| Ciekawostki | Lasy zajmują ok. 18% powierzchni kraju, torfowiska (przeważnie wysokie) i tereny podmokłe – 20%. Na wschód od Tallinna (na wybrzeżu Zatoki Fińskiej) Park Narodowy Lahemaa. |
| ludność | |
| Liczba ludności | 1 307 600 (lipiec 2008) |
| Gęstość zaludnienia | 29 osób/km2 |
| Struktura etniczna | Estończycy (69,7%), Rosjanie (25,6%), Ukraińcy (2,1%), Białorusini (1,3%), Finowie (0,9%), inni (2,2%). Po zajęciu Estonii przez ZSRR przesiedlono tam osoby wielu narodowości z różnych obszarów ZSRR. Po odzyskaniu niepodległości osoby te i ich potomkowie, nie znając języka estońskiego, nie otrzymały obywatelstwa Estonii. |
| Wyznania | bezwyznaniowi (75,5%), protestanci (13,6%), prawosławni (12,6%) |
| Największe miasta |
|
| ustrój | |
| Ustrój | demokratyczna republika parlamentarna |
| Konstytucja | uchwalona 28 czerwca 1992 r., weszła w życie 3 lipca 1992 r., |
| Wł. ustawodawcza | jednoizbowy parlament Zgromadzenie Państwowe (Riigikogu) = 101 deputowanych wybieranych na pięcioletnią kadencję |
| Wybory do parlam. | Ostatnie wybory: 4 marca 2007 r. Pierwsze w Europie Wschodniej wybory, w których wszyscy obywatele mogli oddać głos przez Internet. |
| Ordynacja wyborcza | system proporcjonalny, próg wyborczy 5% |
| Partie w parlamencie | Estońska Partia Reform – 31 mandatów = 27,8% (wynik wyborczy) Estońska Partia Centrum – 29 mandatów = 26,1% Unia Pro Patria i Res Publica (IRL) – 19 mandatów = 17,9% Partia Socjaldemokratyczna (SDE) – 10 mandatów = 10,6% Unia Ludowa Estonii – 6 mandatów = 7,1% Estońscy Zieloni – 6 mandatów = 7,1% |
| Wł. wykonawcza | prezydent i rząd |
| Prezydent | Wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję, możliwa reelekcja. Jako głowa państwa prezydent jest politycznie nieodpowiedzialny. Prezydent nie ponosi odpowiedzialności politycznej, ale na wniosek Kanclerza Sprawiedliwości może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Uczestniczy w obsadzeniu urzędu premiera i innych stanowisk rządowych, wskazuje kandydata na Kontrolera Państwowego i Kanclerza Sprawiedliwości, powołuje sędziów Sądu Państwowego. W ściśle określonych przez konstytucję przypadkach ma prawo lub obowiązek rozpisać przedterminowe wybory parlamentarne. Ostatni wybór prezydenta odbył się 23 września 2006 r. |
| Rząd | Działalność rządu, na czele z premierem, jest ściśle powiązana z parlamentem oraz prezydentem. Dzieje się tak, ponieważ zarówno upłynięcie kadencji głowy państwa, jak i Zgromadzenia Państwowego, a także uchwalenie przez Riigikoku wotum nieufności wobec rządu, automatycznie powoduje jego dymisję. Rząd odpowiada za swoją działalność przed parlamentem (na przykład w formie interpelacji – cotygodniowa godzina pytań do premiera). |
| Wł. sądownicza | niezawisłe sądy Sąd Państwowy – najwyższy w hierarchii sąd estoński pełniący również funkcję trybunału konstytucyjnego. Wniosek o zbadanie zgodności aktów prawnych kieruje Kanclerz Sprawiedliwości – wysoki urzędnik państwowy, którego zadaniem jest kontrola właściwych relacji prawnych w nowo tworzonym prawie. |
| Samorządy | Zgromadzenia lokalne i magistraty w gminach wybierane na czteroletnią kadencję. Wybory odbywają się w trzecią niedzielę października w roku wyborczym. Ostatnie: 16 października 2005 r. |
| Parlament Europejski | Estonia posiada 6 eurodeputowanych, wybieranych, jak w całej Unii, na pięcioletnią kadencję – ostatnie wybory odbyły się 13 czerwca 2004 r. |
| władze | |
| Prezydent | Toomas Hendrik Ilves – wybrany 23 września 2006 r., urząd objął 9 października 2006 r. |
| Premier | Andrus Ansip – desygnowany 4 kwietnia 2005 r., zatwierdzony 12 kwietnia 2005 r., ponownie zatwierdzony 5 kwietnia 2007 r. |
| Przew. Parlamentu | Ene Ergma, wybrana 9 kwietnia 2007 r. |
| gospodarka | |
| PKB | 2006: 16,61 mld USD, szac. 2008: 25,43 mld USD |
| PKB/osobę | 2006: 12 353 USD, szac. 2008: 18 976 USD |
| Giełda | Tallinn Stock Exchange – część OMX Baltic Exchange. Główny indeks giełdowy: OMX Tallinn. |
| Surowce mineralne | Bogate złoża łupków palnych są położone w północno-wschodniej Estonii w okolicach Kohtla-Järve. Ok. 60% wydobytych łupków wykorzystuje się jako paliwa w dużych elektrociepłowniach, a pozostała część służy do produkcji oleju łupkowego i gazu energetycznego. Destylacja łupków palnych pozwala uzyskać bardzo cenne surowce chemiczne, zdolne konkurować z produktami przeróbki ropy naftowej czy gazu ziemnego. Drugim bogactwem naturalnym Estonii jest torf. Występuje on na terenach bagnistych, zajmując 22% terytorium Estonii. W Maardu k. Tallina eksploatowane są fosforyty. Są to największe złoża w Europie, występują na głębokości 150-200 m. |
| Przemysł | Najlepiej rozwiniętym sektorem gospodarki jest przemysł wydobywczy oraz maszynowy, elektroniczny i elektrotechniczny. Jednym z głównych estońskich produktów eksportowych są silniki elektryczne i wyroby przemysłu elektronicznego. Dobrze rozwinęły się: przemysł drzewny, produkcja mebli oraz przemysł odzieżowy i przetwórstwa spożywczego. |
| Rolnictwo | Warunki naturalne sprzyjają rozwojowi rybołówstwa; większą część połowów przeznacza się na eksport. W rolnictwie dominuje produkcja zwierzęca, a mleko i mięso są jednym z najważniejszych towarów eksportowych kraju. Ważne miejsce wśród uprawianych roślin zajmują ziemniaki. Ponadto uprawia się zboża, buraki cukrowe, rośliny oleiste. W okresie przynależności do Związku Radzieckiego, mimo nacjonalizacji przemysłu i przymusowej kolektywizacji rolnictwa, Estonia zdołała utrzymać swój względnie wysoki poziom cywilizacyjny oraz osiągnąć pewien rozwój gospodarczy. |
| Turystyka | Estonia jest krajem o rozwijającej się turystyce, coraz chętniej otwierającym się na zagranicznych turystów. Promuje się jako idealne, harmonijne połączenie przeszłości z teraźniejszością, historii z wysokim stylem życia. |
Opublikowano: 29-12-2010
- Żaden użytkownik nie skomentował tego artykułu
Zaloguj się aby móc dodawać komentarze!