Czechy
 |
| Flaga i herb Czech |
| podstawowe informacje |
| Pełna nazwa | Republika Czeska (Česká republika) |
| Państwa sąsiadujące | Niemcy, Polska, Słowacja, Austria |
| Język urzędowy | czeski |
| Stolica | Praga |
| Niepodległość | 28 października 1918 r.– rozpad Austro-Węgier – powstanie Czechosłowacji, 01 stycznia 1993 r. – rozpad Czechosłowacji, powstanie suwerennej Republiki Czeskiej |
| Hymn narodowy | Kde domov můj (Gdzie dom jest mój) – XII pieśń ze śpiewogry Fidlovačka Josefa Kajetána Tyla i Františka Jana Škroupa (1834) |
| Strefa czasowa | lato: UTC+2, zima: UTC+1 |
| Waluta | korona czeska (CZK) – 1 USD = 18,82 CZK; 1 EUR = 26,28 CZK; 1 korona = 100 halerzy |
| Domena internetowa | .cz |
| Wyróżnik samoch. | CZ |
| Numer kierunkowy | +420 |
| Dni świąteczne |
|
| Podział adm. | 14 krajów + miasto wydzielone Praga => 76 okresów – okresy formalnie przestały być jednostką podziału administracyjnego 1 stycznia 2003 r. Wówczas ich uprawnienia przekazano gminom. Podział na okresy jest jednak ciągle w użyciu w niektórych działach administracji i w sądownictwie; => 204 gminy z rozszerzonymi uprawnieniami (obce s rozšířenou působností) |
| Członkostwo | Unia Europejska (od maja 2004 r.) |
| Rezydencja Rady UE | styczeń-czerwiec 2009 r. |
| terytorium | |
| Powierzchnia | 78 866 km2 |
| Rzeźba terenu | większość terytorium Republiki Czeskiej zajmują tereny wyżynno-górskie Masywu Czeskiego, który jest otoczony z trzech stron górami: Sudetami, Rudawami, Lasem Czeskim, Lasem Bawarskim oraz Szumawą |
| Najwyższy punkt | Śnieżka – 1602 m n.p.m. |
| Najniższy punkt | Hřensko (na Łabie, granica czesko-niemiecka) – 115 m n.p.m. |
| Ważniejsze rzeki | Łaba (Labe) – na terytorium Czech 358 km, jej dopływy – Wełtawa (Vltava), Ohrza (Ohře); Morawa, Odra |
| Ciekawostki | Czechy znane są z miejscowości uzdrowiskowych z wodami mineralnymi, także z gorącymi źródłami (cieplicami) m.in. Karlowe Wary (73°C), Mariańskie Łaźnie (29,6°C). |
| ludność | |
| Liczba ludności | 10 425 000 (lipiec 2008) |
| Gęstość zaludnienia | 132 osób/km2 |
| Struktura etniczna | Czesi (90,4%), Morawianie (3,7%), Słowacy (1,9%), Polacy (0,5%), inni: Ślązacy, Ukraińcy, Romowie, Niemcy (3,5%) |
| Wyznania | bezwyznaniowcy (59%), katolicy (26,8%), protestanci (1,5%), husyci (1%), prawosławni (0,2%), Świadkowie Jehowy (0,2%), żydzi (0,01%), inni (2,8%) – reszta: 8,5% nie potrafi określić swojego stosunku do religii |
| Największe miasta |
|
| ustrój | |
| Ustrój | demokratyczna republika parlamentarna |
| Konstytucja | uchwalona 16 grudnia 1992 r., weszła w życie 1 stycznia 1993 r. |
| Wł. ustawodawcza | dwuizbowy parlament izba niższa – Izba Poselska (Poslanecká sněmovna) = 200 posłów wybieranych na czteroletnią kadencję izba wyższa – Senat (Senát) = 81 senatorów wybieranych na sześcioletnią kadencję. Co dwa lata wymienia się 1/3 składu senatorów. Senat może wydawać dekrety z mocą ustawy |
| Wybory do parlam. | wybory do Izby Poselskiej – zwykle w maju lub w czerwcu – ostatnie wybory 2-3 czerwca 2006 r.; wybory do Senatu – co dwa lata w październiku – ostatnie wybory 17-18 października 2008. Przedterminowe wybory do Izby Poselskiej zaplanowano na 9-10 października |
| Ordynacja wyborcza | wybory do Izby Poselskiej – system proporcjonalny, próg wyborczy 5%; wybory do Senatu – system większościowy, senatorowie są wybierani w okręgach jednomandatowych. Jeśli żaden z kandydatów nie zdobędzie wymaganej większości 50%, po tygodniu odbywa się druga tura. Tradycją wyborów czeskich jest to, że odbywają się w dwa dni – w piątek od 14.00 do 20.00 i w sobotę od 8.00 do 14.00, by umożliwić obywatelom tradycyjne weekendowe wyjazdy na wieś |
| Partie w parlamencie | Izba Poselska: Obywatelska Partia Demokratyczna (Občanská demokratická strana – ODS) – 35,4% (81 mandatów) Czeska Partia Socjaldemokratyczna (Česká strana sociálně demokratická – ČSSD) – 32,3% (74 mandaty) Komunistyczna Partia Czech i Moraw (Komunistická strana Čech a Moravy –KSČM) – 12,8% (26 mandatów) Unia Chrześcijańskich Demokratów – Czechosłowacka Partia Ludowa (Křesťansko-demokratická unie – Československá strana lidová – KDU-ČSL) – 7,2% (13 mandatów) Czeska Partia Zielonych (Strana zelených – SZ) – 6,3% (6 mandatów) Senat: ODS – 34 mandaty, ČSSD – 24 mandaty, KDU-ČSL – 6 mandatów, KSČM – 3 mandaty; Europejscy Demokraci – 1 mandat, bezpartyjni – 13 mandatów |
| Wł. wykonawcza | Prezydent Republiki i Rząd |
| Prezydent | Wybierany przez parlament na wspólnym posiedzeniu obu izb na pięcioletnią kadencję, tylko raz możliwa reelekcja. W miarę potrzeby odbywają się 3 tury głosowania, jeżeli w żadnej z nich nie wyłoniono zwycięzcy, cała procedura rozpoczyna się od nowa. Jako głowa państwa prezydent jest politycznie nieodpowiedzialny. Konstytucyjnie odpowiada tylko za zdradę stanu. Poza funkcją reprezentacyjną prezydent posiada niewielkie uprawnienia. Desygnuje premiera i powołuje ministrów, a także kilka kluczowych stanowisk w urzędach centralnych, np. prezesa banku narodowego. Jest zwierzchnikiem sił zbrojnych. Ostatni wybór prezydenta odbył się w lutym 2008 r. |
| Rząd | Premiera desygnuje prezydent, zatwierdza Izba Poselska. Ministrów powołuje prezydent na wniosek premiera. Rząd odpowiada za swoją działalność przed Izbą Poselską. |
| Wł. sądownicza | Niezawisłe sądy. Organem badającym zgodność aktów prawnych z konstytucją jest Sąd Konstytucyjny. Rozpatruje także spory kompetencyjne między organami władzy i skargi obywateli i instytucji (samorządów, partii, itp.) na naruszenie ich konstytucyjnych praw. |
| Samorządy | Wybierane na czteroletnią kadencję. Wybory do rad krajów i do rad gmin odbywają się na przemian co dwa lata. Ostatnie wybory do rad krajów odbyły się 17-18 października 2008 r., do rad gmin 20-21 października 2006 r. |
| Parlament Europejski | Czechy posiadają 24 eurodeputowanych, wybieranych, jak w całej Unii, na pięcioletnią kadencję – ostatnie wybory odbyły się 13 czerwca 2004 r. |
| władze | |
| Prezydent | Václav Klaus – urząd objął 7 marca 2003 r., ponownie wybrany 15 lutego 2008 r. |
| Premier | Tymczasowo, do czasu przeprowadzenia przedterminowych wyborów, funkcję premiera pełni Jan Fischer, desygnowany 5 kwietnia 2009 r., zatwierdzenie planowane na początek maja 2009 r. |
| Przew. Parlamentu | Izba Poselska: Miloslav Vlček, wybrany 14 sierpnia 2008 r. Senat: Přemysl Sobotka (ODS), wybrany 15 grudnia 2004 r., ponownie wybierany 29 listopada 2006 r. i 26 listopada 2008 r. |
| gospodarka | |
| PKB | 2006: 143,02 mld USD, szac. 2008: 211,7 mld USD |
| PKB/osobę | 2006: 13 932 USD, szac. 2008: 20 606 USD |
| Giełda | Burza cenných papírů Praha – Prague Stock Exchange. Główny indeks giełdowy: PX. |
| Surowce mineralne | Czechy nie obfitują w surowce mineralne: głównie wydobywa się węgiel brunatny (Zagłębie Północnoczeskie), kamienny (Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie), grafit (IV miejsce w świecie), rudy uranu, cynku, ołowiu, wolframu, złoto, kaolin (jedne z większych złóż na świecie). |
| Przemysł | Rozwinięte hutnictwo żelaza i stali, przemysł maszynowy, samochodowy (fabryki Škoda-Volkswagen i Tatra, produkcja motocykli Jawa i skuterów), taboru kolejowego, chemiczny, elektrotechniczny, cementowy, szklarski (m.in. sztuczna biżuteria z kryształu), obuwniczy (Bata), spożywczy – gł. piwowarski (Pilzno, Czeskie Budziejowice, Praga) i cukrowniczy, na wzrost produkcji mają wpływ przedsiębiorstwa prywatne. Bardzo rozwinięta sieć linii kolejowych (najgęstsza sieć w Europie; 11,9 km/100 km2). |
| Rolnictwo | Ziemie uprawne zajmują 55% pow. kraju; do końca lat 90. zachowana w zasadzie struktura własności ziemi z okresu komunistycznego (państwowo-spółdzielcza); zatrudnienie w rolnictwie 6%; uprawa pszenicy i jęczmienia, buraków cukrowych, lnu, ziemniaków, roślin pastewnych, chmielu, warzyw i owoców (zwł. jabłek), a także winnej latorośli; hodowla trzody chlewnej i bydła, ryb i drobiu; najważniejsze tereny uprawne znajdują się na Nizinie Połabskiej i w dolinach Morawy oraz Dyi. |
| Turystyka | Czechy odwiedza ok. 103 milionów turystów rocznie. Najwięcej z nich przyjeżdża do Pragi (ok. 60%), bardzo popularne są też czeskie uzdrowiska, jaskinie i ośrodki narciarskie. |
Opublikowano: 29-12-2010
- Żaden użytkownik nie skomentował tego artykułu
Zaloguj się aby móc dodawać komentarze!